دانشگاه‌ها با طرح های پژوهشی، تولید محصولات دانش محور و ارتباط نزدیک‌تر با صنعت بیش از گذشته اقداماتی را در راستای مقابله با شرایط تحریم آغاز کرده‌اند.

خبرگزاری مهر-گروه حوزه و دانشگاه؛ مهتاب چابک: پس از آغاز دور جدید تحریم ها، مسئولان بیش از گذشته بر نقش محوری دانشگاه‌ها و تعمیق روابط صنعت و دانشگاه تاکید کردند به طوری که معاون اول رئیس جمهور، دانشگاه را ذی‌صلاح ترین نهاد برای حل مشکلات و چالش های کشور خواند و خواستار ورود دانشگاهیان به عنوان کسانی که از بیماری های مزمن گذشته آگاهی دارند، شد.

وزیر علوم نیز در نشست هم‌اندیشی رؤسای دانشگاه‌ها، خطاب به دانشگاه ها گفت که باید نقش ویژه‌ای برای خنثی‌سازی فشارهای ناشی از تحریم‌ها بر عهده گیرند. در همین راستا دانشگاه ها تاکنون علی رغم مشکلاتی که در بخش بودجه داشتند،  بیش از گذشته اقداماتی را در دستور کار خود قرار داده اند و تلاش خود را برای پیوند با مراکز علم و فناوری و دانش بنیان به کار بسته اند.

به طوری که در مرحله مقدماتی به منظور استفاده از ظرفیت دانشگاه ها و هم‌اندیشی دانشگاه و دولت در شرایط فعلی، جلساتی میان روسای دانشگاه های سطح یک و موسسه های پژوهشی و فناوری برگزار و کارگروه هایی تشکیل شد و هر کدام از آن ها ماموریتی را برای خود در چنین شرایطی انتخاب کردند.

تقسیم این ماموریت ها به این گونه است که دانشگاه ها به فراخور نقش محوری خود، اقداماتی را در دستور کار خود قرار داده اند؛ به طور مثال دانشگاه صنعتی اصفهان با برخورداری از ۸ پژوهشکده، در حوزه فولاد فعال بوده و ارتباط خوبی با صنعت برقرار کرده است. دانشگاه علم و صنعت به عنوان تنها دارنده دانشکده مهندسی راه‌آهن و دانشکده مهندسی خودرو در ایران، در نظر دارد دفاتر ویژه ای را در جهت حل مشکلات در حوزه های صنایع ریلی، حمل و نقل درون شهری و برون شهری راه اندازی کند.

از طرفی امضای تفاهم نامه ای سه جانبه میان وزارت صنعت، وزارت علوم و معاونت علمی برای تحقق نهضت ساخت داخل یکی دیگر از اقداماتی‌ست که می توان آن را شروع خوبی برای پشتیبانی ملیِ منسجم از ساخت داخل و رونق تولید تلقی کرد چرا که به گفته مدیر ارتباط با صنعت وزارت علوم، فعالیت ها و اقدامات از سوی این سه نهاد تاکنون پراکنده بوده ولی با انعقاد این تفاهم نامه می توان اقدامات موثرتر و هماهنگ تری را به خصوص در شرایط تحریم عملیاتی کرد.

در همین رابطه سیف مدیر ارتباط با صنعت وزارت علوم در گفتگو با خبرنگار مهر از تشویق اساتید فعال در پروژه ساخت داخل و هدایت و جهت دهی پایان نامه ها و ‌بهبود‬ رشته‌ های تحصیلی در راستای نیاز صنعت خبر داده است. همچنین ایجاد فرصت‌ های شغلی جدید و فرصت مطالعاتی وظایفی ست که برای وزارت صمت تعریف شده است.

اکنون دانشگاه های صنعتی بیش از گذشته برای تحقق «اقتصاد دانش محور»  فعال شده اند که نتیجه اقدامات آن ها منجر به تولید محصولاتِ داخلی شده که بعضا در مواردی حتی جلوی خروج ارز از کشور را گرفته است. از جمله این محصولات می توان به تولید واکسن برای آبزیان، ساخت بویه های هواشناسی، ساخت رادارهای غیرنظامی و ظروف هوشمند اشاره کرد.

به‌منظور واکاوی نقش دانشگاه ها در شرایط تحریم، با تعدادی از روسا و مسولان دانشگاه های بزرگ و برتر کشور گفتگو کردیم که اهم اظهارات آنها در ادامه آمده است:

شریف سامانه ارتباط با صنعت راه اندازی می‌کند

دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاهی جوان و در حال رشد است که دانش آموختگان آن، عمدتاً نخبگان اقتصادی، صنعتی، سیاسی و فرهنگی کشور هستند؛ افرادی که حضورشان در این شرایط، برای حل چالش های ایجاد شده به وضوح احساس می شود.

محمود فتوحی رئیس این دانشگاه با اشاره به اقدامات صورت گرفته در شرایط تحریم، از ارسال نامه ای به جهانگیری و لاریجانی با موضوع راهکارهای خنثی کردن اثرات تحریم‌ها، خبر داده است.

او همچنین با اشاره به ایده ایجاد سامانه‌ ارتباط با صنعت برای کاهش اثرات تحریم، گفت: بنا داریم سامانه‌ای راه اندازی کنیم که صنایع، مشکلات مختلف خود را چه در حوزه مشورتی و چه در حوزه ساخت تجهیزات، با دانشگاه‌ها مطرح کنند.

حمایت مالی از شرکت های نوپا توسط دانشگاه علم و صنعت

یکی از دیگر از دانشگاه های فعال که طرح ها و پژوهش های ضدتحریمی را در دستور کار خود قرار داده، دانشگاه علم و صنعت است.

جبار علی ذاکری رئیس دانشگاه، یکی از اقدامات را در شرایط تحریم، راه اندازی صندوق خطر پذیر عنوان کرد و در توضیح آن گفت: این صندوق عملاً از شرکت‌های نوپا که توان حل مشکلات صنعتی ناشی از تحریم را دارند، حمایت مالی می‌کند.

رئیس دانشگاه علم و صنعت همچنین از راه اندازی دفاتر ویژه ای خبر داده است که وظیفه رفع مشکلات صنعت را بر عهده خواهد داشت. این دفاتر قرار است در حوزه های صنایع نفت، صنایع گاز، صنایع ریلی، حمل و نقل درون شهری و برون شهری و … به منظور بررسی دقیق تر و حل مشکلات راه اندازی شود.

یکی از فکت های مهم در زمان تحریم، تولید محصولات جدید برای جلوگیری از ارزبری ست. اقدامی که دانشگاه ها پس از آغاز دور جدید تحریم از سال گذشته به آن روی آورده اند؛ به این صورت که باوجود مشکلات بودجه ای، با تولید محصولات فناورانه، علاوه بر آنکه موجب شکست انحصار برخی کشورها در تولید یک محصول شدند، بلکه از خروج ارز نیز جلوگیری کردند.

دانشگاه تبریز با تولید یک محصول انحصار آمریکا را شکست

دانشگاه صنعتی سهند تبریز یکی از همین دانشگاه هاست که با تولید یک محصول، نگهداشت ارز را در کشور رقم زد. قره باغی رئیس دانشگاه در این رابطه به مهر گفت: همکاران ما تاکنون طرح های مختلفی را از جمله در حوزه دستگاه های تصفیه آب، تصفیه فاضلاب و …  به انجام رسانده اند که بسیاری از آنها نتیجه بخش بوده و ضمن برطرف ساختن نیازهای موجود، علاوه بر جلوگیری از واردات برخی ماشین آلات، دستگاه ها و قطعات، موجب کاهش هزینه ها؛ حتی تا یک بیستم و نیز صرفه جویی های ارزی نیز شده است.

قره باغی به تازه ترین طرح اجرا شده در این دانشگاه اشاره کرد و افزود: همکاران در این دانشگاه موفق به تولید ظروف هوشمند شدند که از جهات مختلف، دستاوردی بسیار بزرگ محسوب می شود؛ نخست از این نظر که هزینه تولید این ظروف در داخل کشور، تقریباً یک پنجاهمِ نمونه های خارجی است و مهمتر اینکه؛ انحصار آمریکا در ساخت و تولید این محصول، به لطف دانش و توان علمی ما، شکسته شد.

تولید محصولاتی در دانشگاه اصفهان که جلوی ارزبری را گرفت

دانشگاه صنعتی اصفهان یکی از دو دانشگاه بزرگ دولتی استان اصفهان به شمار می آید که با برخورداری از ۸ پژوهشکده، ارتباط خوبی با صنعت برقرار کرده است. به طوری که یکی از این پژوهشکده ها، در حوزه فولاد و پاسخگویی به تقاضای این صنعت فعال است.

به گفته ابطحی سرپرست این دانشگاه، قراردادهای متعدد پژوهشی با اعتبار ۲۵ میلیارد تومان در حوزه های مختلف منعقد شده و از سویی دیگر ساخت محصولات و تولیدات فناورانه در دستور کار این دانشگاه قرار گرفته است. تولید واکسن برای آبزیان، تولید پرینتر سه بعدی فلزی و پلیمری، ساخت بویه های هواشناسی و نیز رادارهای غیرنظامی از جمله محصولات تازه ساخت این دانشگاه به شمار می رود که ارزبری بسیار بالایی هم داشته اند.

ابطحی گلایه ای هم از صنعت دارد که چرا نیازهای خود را خارج از کشور تامین می کند. او بر این باور است که همین موضوع، منجر به گران تمام شدن قیمت محصول نهایی صنایع می شود.

باشگاه دانشجویی صنعت و معدن در دانشگاه فردوسی ایجاد شد

دانشگاه فردوسی مشهد که بزرگترین مرکز علمی شرق کشور محسوب می شود، توجه به شرکتهای دانش بنیان را راهکار این دانشگاه برای برون رفت از شرایط تحریم می داند. محمد کافی رئیس دانشگاه فردوسی مشهد در این باره به مهر گفت: اکثر دانشگاه های کشور از جمله دانشگاه فردوسی مشهد، با تغییر سرفصل های خود از دروس تئوری صرف به دروس کاربردی، آنها را در قالب کارورزی و کارآموزی ارائه می دهند و دانشجویان در رشته های دامپروری، کشاورزی،  صنایع غذایی و … با حضور در مزارع و کارخانجات، درس مربوطه را می گذرانند.

کافی از ایجاد باشگاه های دانشجویی صنعت و معدن بعنوان اقدام دیگر دانشگاه فردوسی مشهد در شرایط تحریم یاد کرد و گفت: با تشکیل این باشگاه ها به‌دنبال این هستیم تا دانشجویانِ عضو که غالباً دانشجویان رشته های فنی هستند، با بررسی جوانب مختلف، ضمن احصاء نقایص و مشخص کردن مشکلات واحدهای صنعتی، آن‌ها را برای رفع، به قسمتهای مختلف ارائه می کنند.

ناگفته نماند که آثار ضدتحریمی دانشگاهیان تنها به تولید محصول و فناوری خلاصه نمی شود، بلکه پژوهش و تحقیق (در قالب پایان نامه) با موضوع تحریم از دهه ۷۰ تاکنون، به ارزیابی این شرایط حاکم بر کشور کمک کرده است؛ به طوری که با استناد بر داده‌های پایگاه اطلاعات علمی ایران (ایرانداک) از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۷، نزدیک به یک هزار و ۱۴۲ پایان‌نامه و رساله دکتری با موضوع «تحریم» از سوی دانشگاه‌های مختلف کشور منتشر شده است.

البته میزان انتشار این پایان‌نامه‌ها با توجه به وضع تحریم‌های سنگین، طی سال‌های اخیر چشمگیر بوده است؛ به‌طور مثال؛ طی سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ به ترتیب ۱۸۵، ۲۱۰ و ۱۴۱ اثر، در قالب پایان‌نامه و رساله دکتری ارائه شده است.

هرچند تبعات منفی تحریم ها قابل انکار نیست، با این وجود اما به‌زعم دانشگاهیان و به استناد آنچه روسای برخی دانشگاه ها از آن سخن می گویند، نهاد دانشگاه در حال حاضر حلقه اتصال و ارتباط را با صنعت و از طرفی با پژوهشکده ها و مراکز علم و فناوری برای کمک به عبور از شرایط تحریم ایجاد کرده است. تردیدی نیست که برقراری این رابطه از سوی دانشگاه، شاید شرط لازم؛ اما کافی نیست و بالطبع ضروری‌ست که صنعت با اعتماد و اطمینان به دانش و علم و فناوری موجود در دانشگاه ها، زنجیره پیوند بوجود آمده را محکم تر کند چرا که در این صورت می توان افق روشنی را برای حل مشکلات و چالش هایی که کشور با آن رو به روست، متصور شد.

وجود ۴ هزار شرکت دانش بنیان در مراکز رشد و ۴۳ پارک علم و فناوری در کشور در کنار خلاقیت و نوآوری نخبگان و دانشگاهیان ظرفیت خوبی است که در صورت هماهنگ شدن و حمایت از آن ها می‌توان به تولید دستاوردها و محصولاتی در حوزه فناوری و اقتصاد با رویکرد دانش، امیدوار بود.

تاریخ انتشار : ۲۳ مرداد ماه ۱۳۹۸ ساعت ۱۰:۴۹
شناسه مطلب : 7750
ارسال دیدگاه
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
کد امنیتی